หลายคนที่นอนหลับยากคงเคยได้ยินว่าเมลาโทนินช่วยให้หลับ คำตอบสั้น ๆ คือ ถ้าเป็นเมลาโทนินแบบผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ตอนนี้ยังมีหลักฐานไม่พอที่จะแนะนำให้ใช้แก้อาการนอนไม่หลับเรื้อรัง ^[1] แต่ข้อนี้ไม่ได้แปลว่าเมลาโทนินไม่ได้ผลเลยหรือใช้เป็นยาไม่ได้ เพราะในบางประเทศ เช่น สหราชอาณาจักร เมลาโทนินเป็นยาที่แพทย์สั่งใช้กับปัญหาการนอนบางแบบ ^[2]

เมลาโทนินคืออะไร

เมลาโทนินเป็นฮอร์โมนที่สมองสร้างขึ้นเองเมื่ออยู่ในที่มืด ช่วยกำหนดจังหวะของนาฬิกาชีวภาพ หรือนาฬิกาในร่างกายที่ทำงานเป็นรอบ 24 ชั่วโมง และเกี่ยวข้องกับการนอนหลับ ^[1] พูดง่าย ๆ คือเป็นสัญญาณบอกร่างกายว่าถึงช่วงกลางคืนแล้ว ส่วนการเจอแสงตอนกลางคืนอาจไปกดการสร้างเมลาโทนินได้ ^[1]

นอกจากฮอร์โมนที่ร่างกายสร้างเองแล้ว เมลาโทนินยังมีในรูปผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร และในบางประเทศเป็นยาที่ต้องมีใบสั่งแพทย์ ^[1]

เมลาโทนิน (melatonin) กับวงจรการนอนหลับ

เมลาโทนินช่วยแก้อาการนอนไม่หลับได้ไหม

สำหรับผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเมลาโทนิน ตอนนี้หลักฐานยังไม่หนักแน่นพอที่จะแนะนำให้ใช้แก้อาการนอนไม่หลับเรื้อรัง ทั้งในแง่ว่าได้ผลจริงไหมและปลอดภัยแค่ไหน ^[1] ส่วนเมลาโทนินสังเคราะห์ที่เป็นยาตามใบสั่งแพทย์ ข้อมูลยาของ NHS ในสหราชอาณาจักรอธิบายว่า สำหรับคนที่มีปัญหาการนอน เช่น นอนไม่หลับ ยานี้ช่วยให้หลับเร็วขึ้นและมีโอกาสตื่นกลางดึกน้อยลง ^[2] อย่างไรก็ตาม ผลนี้เป็นข้อมูลของยาตามใบสั่งแพทย์ จึงใช้ยืนยันไม่ได้ว่าผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเมลาโทนินจะช่วยอาการนอนไม่หลับเรื้อรังได้

ถ้านอนไม่หลับติดต่อกันนาน หรือเริ่มกระทบชีวิตประจำวัน ควรไปพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ แทนการหาผลิตภัณฑ์มาลองเอง อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับอาการนอนไม่หลับ

เมลาโทนินช่วยเรื่องเจ็ตแล็กหรือนาฬิกาชีวภาพเลื่อนได้ไหม

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเมลาโทนินอาจช่วยเรื่องเจ็ตแล็ก ซึ่งเป็นอาการที่เกิดหลังนั่งเครื่องบินข้ามหลายเขตเวลา เช่น นอนหลับไม่ดี อ่อนเพลียตอนกลางวัน หรือรู้สึกไม่สบายตัว แต่หลักฐานในเรื่องนี้ยังมีข้อจำกัด ^[1]

อีกภาวะหนึ่งคือ นาฬิกาชีวภาพเลื่อนช้ากว่าปกติ หมายถึงร่างกายพร้อมจะนอนและพร้อมจะตื่นช้ากว่าเวลาปกติของคนทั่วไป คนที่เป็นมักหลับไม่ลงจนดึกมากหรือเกือบเช้า และตื่นตอนเช้าได้ยาก ^[1] ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเมลาโทนินดูเหมือนจะช่วยให้คนกลุ่มนี้นอนหลับได้ดีขึ้น แต่ยังไม่แน่ชัดว่าประโยชน์ที่ได้คุ้มกับความเสี่ยงหรือไม่ ^[1] ถ้าคิดจะใช้เมลาโทนินกับเจ็ตแล็กหรือภาวะนาฬิกาชีวภาพเลื่อน ควรปรึกษาแพทย์ก่อน

ใช้เมลาโทนินปลอดภัยไหม และใครควรปรึกษาแพทย์ก่อน

สำหรับผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเมลาโทนิน การใช้ช่วงสั้น ๆ ดูเหมือนจะปลอดภัยสำหรับคนส่วนใหญ่ แต่ยังมีข้อมูลไม่พอว่าถ้าใช้เป็นเวลานาน หรือได้รับมากกว่าที่ร่างกายสร้างเองตามปกติ จะปลอดภัยแค่ไหน ^[1] ผลข้างเคียงที่พบในการศึกษาระยะสั้นมักไม่รุนแรง เช่น ปวดศีรษะ เวียนศีรษะ คลื่นไส้ และง่วงนอน ส่วนผลข้างเคียงระยะยาวยังไม่ชัดเจน ^[1]

ก่อนใช้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเมลาโทนิน ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร หากอยู่ในกลุ่มเหล่านี้

กำลังใช้ยาอื่นอยู่ ^[1]
เป็นโรคลมชัก หรือกำลังใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด เพราะควรใช้เมลาโทนินภายใต้การดูแลของแพทย์ ^[1]
ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร เพราะยังมีงานวิจัยเรื่องความปลอดภัยในกลุ่มนี้น้อย ^[1]
เป็นผู้สูงอายุ เพราะเมลาโทนินอาจออกฤทธิ์ในผู้สูงอายุนานกว่าในคนอายุน้อย และทำให้ง่วงตอนกลางวันได้ ^[1]
เป็นเด็กหรือวัยรุ่น เพราะข้อมูลในกลุ่มนี้ยังจำกัด โดยเฉพาะผลเมื่อใช้ระยะยาว ^[1]

ข้อมูลความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเมลาโทนิน ไม่สามารถใช้แทนข้อมูลของยาเมลาโทนินที่แพทย์สั่ง เพราะยาแต่ละตัวมีข้อมูลผลข้างเคียงและข้อควรระวังของตัวเอง ^[3,4] และไม่ว่าจะใช้เมลาโทนินหรือไม่ ถ้าอาการนอนไม่หลับไม่ดีขึ้นหรือยังเป็นต่อเนื่อง ควรปรึกษาแพทย์

ใช้เมลาโทนินแล้วขับรถได้ไหม

ถ้าใช้เมลาโทนินแล้วรู้สึกง่วง เวียนศีรษะ ตาพร่ามัว หรือไม่มีสมาธิ ไม่ควรขับรถ ขี่จักรยาน หรือใช้เครื่องมือและเครื่องจักร ^[4,5] อาการเหล่านี้อาจเกิดได้ง่ายขึ้นช่วงที่เริ่มใช้ แต่ก็เกิดได้ทุกเมื่อ เช่น ตอนเริ่มใช้ยาตัวอื่นร่วมด้วย ^[5] ข้อแนะนำนี้มาจากข้อมูลยาเมลาโทนินของสหราชอาณาจักร ถ้าไม่แน่ใจว่าจะขับรถได้ปลอดภัยหรือไม่ ควรถามแพทย์หรือเภสัชกรครับ ^[5]

สรุป: เมลาโทนินกับการนอนไม่หลับ

สำหรับผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเมลาโทนิน ตอนนี้ยังมีหลักฐานไม่พอที่จะแนะนำให้ใช้แก้อาการนอนไม่หลับเรื้อรัง ^[1] ก่อนใช้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเมลาโทนิน ผู้ที่กำลังใช้ยาอื่น เป็นโรคลมชัก ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร เป็นผู้สูงอายุ หรือเป็นเด็กหรือวัยรุ่น ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร ^[1] ถ้านอนไม่หลับต่อเนื่อง ควรพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์สำหรับคนใดคนหนึ่ง การตัดสินใจใช้ยาหรือผลิตภัณฑ์ใด ๆ ยังต้องให้แพทย์หรือเภสัชกรประเมินเป็นรายบุคคลครับ

อ่านเพิ่มเติม: การนอนหลับกับอายุที่มากขึ้น

เอกสารอ้างอิง

National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH). Melatonin: What You Need To Know. https://www.nccih.nih.gov/health/melatonin-what-you-need-to-know
NHS. About melatonin. https://www.nhs.uk/medicines/melatonin/about-melatonin/
electronic medicines compendium (emc). Circadin 2 mg Prolonged-release Tablets – Summary of Product Characteristics (SmPC). Last updated on emc: 11 Feb 2025. https://www.medicines.org.uk/emc/product/2809/smpc
NHS. Side effects of melatonin. https://www.nhs.uk/medicines/melatonin/side-effects-of-melatonin/
NHS. Common questions about melatonin. https://www.nhs.uk/medicines/melatonin/common-questions-about-melatonin/