การตรวจการนอนหลับ (Sleep Test) คืออะไร?

เคยไหมครับ นอนหลับเต็มอิ่มแต่ตื่นมากลับรู้สึกอ่อนเพลีย ง่วงซึมระหว่างวัน หรือมีคนข้างกายทักว่าคุณนอนกรนเสียงดังและมีอาการเหมือนหยุดหายใจ อาการเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องปกติของการพักผ่อน แต่เป็นสัญญาณเตือนของปัญหาสุขภาพการนอนที่อาจรุนแรงกว่าที่คุณคิด หากคุณเป็นคนหนึ่งที่กำลังเผชิญกับปัญหาเหล่านี้และไม่รู้จะเริ่มต้นรักษาอย่างไร บทความนี้จะช่วยให้คุณเข้าใจอย่างถ่องแท้ว่า การทำ Sleep Test จะช่วยไขคำตอบและพาคุณกลับไปสู่การนอนหลับที่มีคุณภาพได้อย่างไร

ตรวจการนอนหลับ Sleep Test คืออะไร

การตรวจการนอนหลับ หรือ Sleep Test คือ การตรวจทางการแพทย์ที่สำคัญมากในการวิเคราะห์การทำงานของระบบต่างๆ ภายในร่างกายระหว่างที่เรากำลังหลับ ไม่ว่าจะเป็นระบบการหายใจ ระดับออกซิเจนในเลือด การทำงานของคลื่นไฟฟ้าสมอง คลื่นไฟฟ้าหัวใจ การทำงานของกล้ามเนื้อ และพฤติกรรมความผิดปกติบางอย่างที่เกิดขึ้นขณะหลับ

ในทางการแพทย์ปัจจุบัน การตรวจ Sleep Test ถือเป็นการตรวจมาตรฐานสากลสำหรับการวินิจฉัยโรคที่เกี่ยวข้องกับการนอนหลับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งโรคหยุดหายใจขณะหลับชนิดอุดกั้น รวมถึงอาการขากระตุกและพฤติกรรมผิดปกติอื่นๆ ข้อมูลที่ได้จากการตรวจจะช่วยให้แพทย์สามารถประเมินความรุนแรงและวางแผนการรักษาได้อย่างแม่นยำ

ใครบ้างที่ควรตรวจ Sleep Test

หากคุณมีอาการดังต่อไปนี้ การเข้ารับการ ตรวจ Sleep Test ถือเป็นสิ่งที่ควรพิจารณาอย่างยิ่งครับ

ผู้ที่มีปัญหานอนกรนเสียงดังผิดปกติจนรบกวนคนรอบข้าง
ผู้ที่มีอาการง่วงนอนช่วงกลางวันมากผิดปกติ ทั้งที่ใช้เวลานอนในตอนกลางคืนอย่างเพียงพอแล้ว
ผู้ที่มีอาการหายใจลำบาก สำลักน้ำลาย หรือสงสัยว่าตนเองมีภาวะหยุดหายใจขณะหลับ
ผู้ที่มีพฤติกรรมการนอนผิดปกติ เช่น นอนแขนขากระตุก นอนกัดฟัน นอนละเมอ หรือสะดุ้งตื่นกลางดึกเป็นประจำ

หากพบว่าตนเองหรือคนใกล้ตัวมีข้อบ่งชี้เหล่านี้ ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางด้านโรคการนอนหลับ หรือแพทย์สาขาที่เกี่ยวข้อง เช่น หู คอ จมูก อายุรแพทย์ เพื่อซักประวัติและพิจารณาแนวทางการตรวจรักษาต่อไป

การตรวจ Sleep Test มีแบบใดบ้าง และควรเลือกแบบไหน

การตรวจการนอนหลับสามารถแบ่งออกได้เป็น 4 ระดับ ตามความละเอียดของข้อมูลที่บันทึกได้ โดยอ้างอิงตามมาตรฐานของสมาคมเวชศาสตร์การนอนหลับของสหรัฐอเมริกา ดังนี้ครับ

ระดับที่ 1 ตรวจการนอนหลับแบบสมบูรณ์ มีผู้เชี่ยวชาญดูแลทั้งคืน (Comprehensive technician-attended polysomnography)

การตรวจแบบนี้มีความละเอียดสูงสุด ประกอบด้วยการวัดคลื่นไฟฟ้าสมอง คลื่นไฟฟ้ากล้ามเนื้อลูกตา คาง ขา คลื่นไฟฟ้าหัวใจ ระดับออกซิเจนในเลือด และลมหายใจ การตรวจจะต้องทำภายในห้องตรวจเฉพาะของสถานพยาบาล โดยมีเจ้าหน้าที่ผู้เชี่ยวชาญเฝ้าสังเกตอาการตลอดทั้งคืน

ระดับที่ 2 ตรวจการนอนหลับแบบสมบูรณ์ ไม่มีเจ้าหน้าที่เฝ้าดูแลตลอดทั้งคืน (Comprehensive-unattended portable polysomnography)

การตรวจวิธีนี้ได้รับความนิยมมากขึ้นเรื่อยๆ เพราะสามารถตรวจ Sleep Test ได้เองที่บ้านหรือในห้องนอนของผู้รับการตรวจเองได้ ทำให้สภาพแวดล้อมใกล้เคียงกับการนอนในชีวิตประจำวันมากที่สุด ข้อมูลที่ได้มีความน่าเชื่อถือเทียบเท่าระดับที่ 1 แต่มีข้อดีคือช่วยประหยัดค่าใช้จ่าย ไม่มีค่าห้องโรงพยาบาล และไม่ต้องรอคิวตรวจนาน เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการความรวดเร็วในการรักษาหรือผู้ที่ไม่สะดวกเดินทาง

ระดับที่ 3 ตรวจสุขภาพการนอนแบบจำกัดข้อมูล (Limited channel portable sleep test)

การตรวจระดับนี้จะวัดเพียงลมหายใจ การเคลื่อนไหวของหน้าอกและท้อง ระดับออกซิเจนในเลือด และระดับเสียงกรน โดยไม่ได้วัดคลื่นไฟฟ้าสมอง ค่าใช้จ่ายจะถูกกว่าระดับ 1 และ 2 แต่ผลการประเมินความรุนแรงอาจต่ำกว่าความเป็นจริงและมีความแม่นยำน้อยกว่า เนื่องจากไม่สามารถประเมินระยะความลึกและประสิทธิภาพการนอนหลับได้

ระดับที่ 4 ตรวจวัดระดับออกซิเจนและลมหายใจเบื้องต้น (Single or dual channel portable sleep test)

เป็นการตรวจแบบพื้นฐานที่สุด ได้ข้อมูลไม่เกิน 3 อย่าง มักใช้ในกรณีที่ไม่สามารถตรวจในระดับอื่นได้ ข้อมูลที่ได้อาจไม่เพียงพอต่อการนำมายืนยันการวินิจฉัยภาวะหยุดหายใจขณะหลับชนิดอุดกั้นได้อย่างสมบูรณ์

ขั้นตอนการทำ Sleep Test และวิธีเตรียมตัวก่อนตรวจ

หลายคนอาจกังวลว่า การทํา Sleep Test จะยุ่งยากหรือเจ็บปวด แต่ในความเป็นจริงแล้วขั้นตอนต่างๆ ถูกออกแบบมาให้กระทบกับการนอนปกติให้น้อยที่สุดครับ

การเตรียมตัวก่อนตรวจ ควรหลีกเลี่ยงการดื่มชา กาแฟ หรือเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ และงดการออกกำลังกายอย่างหนักในช่วงหลังเที่ยงของวันที่จะตรวจ ควรสวมใส่ชุดนอนที่คุ้นเคยและสวมใส่สบาย ไม่จำเป็นต้องงดยาประจำตัว ยกเว้นแพทย์สั่ง และควรทำจิตใจให้สบาย
ขั้นตอนการติดตั้งอุปกรณ์ ในช่วงหัวค่ำ เจ้าหน้าที่จะทำการสอบถามประวัติและเริ่มติดอุปกรณ์เซ็นเซอร์ต่างๆ บริเวณศีรษะ ใบหน้า หน้าอก และขา รวมถึงเครื่องวัดระดับออกซิเจนที่ปลายนิ้ว
ระหว่างการตรวจ สำหรับการตรวจระดับ 1 จะมีการทดลองให้ใส่หน้ากาก เครื่อง CPAP เพื่อให้คุ้นชินในกรณีที่ต้องใช้เครื่องระหว่างคืนนั้นเลย ส่วนการตรวจระดับ 2 ที่บ้าน คุณสามารถนอนหลับไปได้ตามปกติจนถึงเช้า
หลังการตรวจ สามารถตื่นนอนตามเวลาปกติ เจ้าหน้าที่จะทำการถอดอุปกรณ์และนำข้อมูลทั้งหมดไปให้แพทย์เฉพาะทางวิเคราะห์ผลต่อไป

ประโยชน์ของการตรวจการนอนหลับ รู้ทันโรค รักษาได้ตรงจุด

ประโยชน์สูงสุดของการตรวจ Sleep Test คือการได้ข้อมูลที่แม่นยำเพื่อนำมาประกอบการตัดสินใจรักษา การตรวจนี้ถือเป็นมาตรฐานที่ใช้ประเมินความรุนแรงของภาวะหยุดหายใจขณะหลับ ข้อมูลที่ได้จะช่วยให้แพทย์สามารถตั้งค่าแรงดันลมที่เหมาะสมหากคุณจำเป็นต้องใช้เครื่องช่วยหายใจตอนนอน หรือใช้พิจารณาทางเลือกอื่นๆ เช่น การใช้ที่ครอบฟันแก้กรน หรือ เครื่องมือในช่องปาก หรือการผ่าตัดทางเดินหายใจ เพื่อให้ผลลัพธ์การรักษาออกมาดีที่สุด

คำถามที่พบบ่อย (FAQ) ข้อควรรู้ก่อน ตรวจ Sleep Test

ต้องทำ Sleep Test ก่อนซื้อเครื่อง CPAP หรือไม่

นี่เป็นคำถามที่พบบ่อยที่สุด คำตอบคือ ควรทำอย่างยิ่งครับ แม้ปัจจุบันจะมีเครื่องปรับแรงดันอัตโนมัติ แต่การทำ Sleep Test จะช่วยยืนยันความรุนแรงของโรค และช่วยให้แพทย์สามารถกำหนดช่วงแรงดันลมที่ปลอดภัยและเหมาะสมกับร่างกายของคุณที่สุดได้

แนะนำตรวจ Sleep Test ที่โรงพยาบาลไหนดี

การตรวจในโรงพยาบาลรัฐบาลขนาดใหญ่มักมีห้องตรวจมาตรฐานระดับ 1 แต่อาจมีข้อจำกัดเรื่องคิวที่ต้องรอนาน หากคุณต้องการความรวดเร็วและไม่ต้องรอคิว ปัจจุบันมีบริการจากศูนย์เฉพาะทางอย่าง NK Sleepcare ที่ให้บริการตรวจและดูแลวัดผลโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ ช่วยให้คุณได้รับการรักษาที่รวดเร็วทันท่วงที

แนะนำรายชื่อโรงพยาบาลรับตรวจ Sleep Test

ตรวจ Sleep Test เบิกประกันสังคมได้ไหม

โรงพยาบาลรัฐบาลหลายแห่งอนุญาตให้เบิกค่าใช้จ่ายในการตรวจ Sleep Test ได้ตามสิทธิประกันสังคมหรือสิทธิข้าราชการ ทั้งนี้ต้องมีใบส่งตัวและข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ที่ชัดเจน แนะนำให้สอบถามขั้นตอนกับโรงพยาบาลต้นสังกัดของคุณก่อนครับ

แนะนำเครื่อง CPAP ไว้ใช้ที่บ้าน

หากแพทย์แนะนำให้คุณรักษาด้วยการใช้เครื่องอัดอากาศแรงดันบวก ขอแนะนำเครื่องรุ่นที่ได้รับความนิยมและขายดีที่สุดอย่าง Philips DreamStation Auto CPAP ซึ่งมีระบบปรับแรงดันลมอัตโนมัติ ฟังก์ชันผ่อนแรงลมตอนหายใจออก และหน้าจอสีที่ใช้งานง่าย หรือ ResMed AirSense 10 AutoSet ที่มีเทคโนโลยีให้ความชื้นในตัวและปรับแรงดันลมได้อย่างนุ่มนวลสำหรับผู้ที่กังวลเรื่องการใช้งานหรือกลัวไม่มีคนดูแลหลังการขาย ศูนย์ NK Sleepcare ซึ่งเป็นตัวแทนจำหน่ายอย่างเป็นทางการของ Philips และ ResMed ในประเทศไทย มีบริการหลังการขายที่ยอดเยี่ยม โดยมีการรับประกันสินค้านานถึง 3 ปี มีเครื่องสำรองให้ใช้ระหว่างรอซ่อม และบริการดาวน์โหลดผลตรวจฟรีตลอดอายุการใช้งาน ทำให้คุณมั่นใจได้ว่าจะมีผู้เชี่ยวชาญดูแลสุขภาพการนอนของคุณในระยะยาว

อ่านเพิ่มเติม: อยากตรวจนอนกรน ไปที่ไหนดี?

รศ.นพ.วิชญ์ บรรณหิรัญ
American Board of Sleep Medicine, Certified International Sleep Specialist
ภาควิชา โสต นาสิก ลาริงซ์วิทยา
คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล

หมายเหตุ เนื้อหาทั้งหมดในบทความนี้ ทางบริษัทฯได้รับความยินยอมจากเจ้าของบทความในการเผยแพร่เพื่อเป็นประโยชน์แก่สาธารณชน หากผู้ใดต้องการคัดลอกเนื้อหาทั้งหมดหรือบางส่วนเพื่อไปเผยแพร่ในที่อื่นๆนอกเหนือจากเว็บไซต์ของบริษัทฯ กรุณาแสดงข้อความอ้างอิงถึงเจ้าของบทความและเว็บไซต์ของบริษัทฯด้วย จะเป็นพระคุณอย่างยิ่ง