8 ปัญหาที่พบบ่อยในการใช้เครื่อง CPAP และวิธีแก้ไข

อัปเดตล่าสุด:

ปัญหาการใช้ CPAP ที่พบบ่อยและวิธีเช็ก

ถ้าแพทย์วินิจฉัยว่าคุณมีภาวะหยุดหายใจขณะหลับจากทางเดินหายใจอุดกั้น และเพิ่งเริ่มใช้เครื่อง CPAPตามที่แพทย์สั่ง ช่วงแรกอาจรู้สึกไม่ชินหรือหงุดหงิดบ้าง เป็นเรื่องที่เจอได้ครับ [1] เครื่องนี้ส่งลมที่มีแรงดันสม่ำเสมอผ่านท่อและหน้ากาก เพื่อช่วยให้หายใจได้ไม่สะดุดระหว่างหลับ [1]

ปัญหาที่พบบ่อยในช่วงแรกคือ หน้ากากมีลมรั่ว นอนหลับยาก จมูกคัด น้ำมูกไหลหรือจมูกแห้ง และปากแห้ง [1] หลายคนเรียกอาการเหล่านี้ว่าผลข้างเคียงของการใช้เครื่อง CPAP แต่หลายเรื่องมาจากหน้ากากที่ยังไม่พอดี หรือร่างกายยังไม่ชินกับลม [1][3]

อาการหายใจเหนื่อยเกิดได้จากหลายสาเหตุ จึงไม่ควรสรุปเองว่าเป็นเพราะ CPAP [4] ส่วนถ้านอนหลับยากต่อเนื่อง ก็อาจเป็นปัญหาการนอนอีกเรื่องหนึ่งที่แยกจากการใช้ CPAP [5]

ถ้ามีปัญหาที่ทำให้ใช้เครื่องได้ไม่เต็มที่ บอกทีมรักษาหรือผู้ให้บริการเครื่องได้เลย ไม่ต้องทนรอให้หายเอง [1][2] การได้หน้ากากและเครื่องที่เหมาะตั้งแต่ช่วงแรก ช่วยให้ใช้ต่อในระยะยาวได้ง่ายขึ้น [1]

บางอย่างคุณลองทำเองได้ เช่น จัดหน้ากากให้พอดี ฝึกใส่ระหว่างวันตอนยังตื่นอยู่ และใช้ฟังก์ชันช่วยให้สบายที่เครื่องรุ่นนั้นมี โดยทำตามคู่มือเครื่องและคำแนะนำของทีมรักษา [1][2] ส่วนชนิดของเครื่องและค่าแรงดันที่ใช้รักษา แพทย์เป็นคนกำหนดและปรับให้ครับ ถ้ารู้สึกว่าแรงดันไม่เหมาะ ให้แจ้งทีมรักษาแทนการปรับเอง [3]

1. ทนแรงดันลม CPAP ไม่ได้ หรือใส่แล้วรู้สึกหายใจไม่ออก

ใส่เครื่อง CPAP แล้วรู้สึกหายใจไม่ออกในช่วงแรกเป็นเรื่องที่พบได้ บางคนรู้สึกว่าลมดันเข้าจมูกหรือปากแรงจนอึดอัด บางคนรู้สึกหายใจเข้าไม่อิ่ม หรือรู้สึกว่าต้องออกแรงหายใจออกสวนลม [1][5] ความรู้สึกเหล่านี้อย่างเดียวบอกไม่ได้ว่าแรงดันสูงหรือต่ำเกินไป และหลายคนค่อย ๆ ชินกับแรงดันได้เมื่อใช้ไปสักระยะ [2]

สิ่งที่เช็กได้เอง:

  • แยกอาการก่อน ถ้าหายใจลำบากรุนแรง พูดเป็นคำไม่ได้ แน่นหน้าอก ปากเขียวหรือซีด หรือสับสน ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที ถ้าเหนื่อยหอบมากกว่าปกติแม้ตอนไม่ได้ใส่เครื่อง ควรรีบพบแพทย์ เพราะอาการหายใจเหนื่อยมีหลายสาเหตุและไม่ควรสรุปเองว่ามาจาก CPAP [4]
  • เช็กหน้ากากและการประกอบ หน้ากาก ท่อ และเครื่องต่อกันครบตามคู่มือ สายรัดไม่หลวมและไม่แน่นเกินไป หน้ากากที่พอดีไม่ควรทำให้เจ็บหรือมีเสียงลมรั่ว [1][2]
  • ฝึกใส่ตอนตื่น ใส่หน้ากากและเปิดเครื่องระหว่างอ่านหนังสือหรือดูทีวี เพื่อให้คุ้นกับลมก่อนเข้านอน [2][5]
  • ใช้ฟังก์ชันเพื่อความสบายเท่าที่เครื่องมี ถ้าปัญหาหลักคือรู้สึกลมแรงตอนเริ่ม เครื่องบางรุ่นมีฟังก์ชันค่อย ๆ เพิ่มแรงดัน (ramp) ซึ่งเริ่มจากแรงดันต่ำแล้วเพิ่มขึ้นจนถึงค่าที่แพทย์สั่งระหว่างที่หลับ บางรุ่นมีค่าที่ผู้ใช้ปรับให้แรงดันลดลงเล็กน้อยตอนหายใจออก ให้ใช้ตามคู่มือและคำแนะนำของทีมรักษา [1][2] ถ้ารู้สึกว่าลมไม่พอ อย่าเดาเองว่าต้องเพิ่มแรงดันหรือเปิด ramp ให้แจ้งทีมรักษา
  • ไม่ปรับแรงดันหรือเปลี่ยนเครื่องเอง การปรับแรงดันที่ใช้รักษา หรือการเปลี่ยนไปใช้เครื่องที่ปรับแรงดันอัตโนมัติ (APAP) หรือเครื่องแรงดันบวกสองระดับ (BPAP หรือ BiPAP) เป็นเรื่องที่แพทย์ต้องประเมิน [1][2][3]

ถ้าฝึกแล้วยังรู้สึกหายใจไม่สะดวกแทบทุกคืน หรือทนแรงดันลม CPAP ไม่ไหวจนใช้ต่อไม่ได้ ให้ติดต่อทีมรักษา เพื่อช่วยตรวจหน้ากาก ดูการตั้งค่า และพิจารณาว่าควรปรับอะไร [1][3]

2. ลมรั่วจากหน้ากาก CPAP

ลมรั่วจากหน้ากากเกิดเมื่อหน้ากาก CPAP ไม่พอดีกับใบหน้า ทำให้เครื่องส่งแรงดันได้ไม่ตรงตามที่ควร และอาจทำให้ตาแห้ง จมูกแห้งหรือคัด ปากแห้ง หรือผิวระคายเคืองได้ [1]

วิธีเช็กหน้ากาก CPAP ที่รั่ว:

  • ปรับแผ่นรองและสายรัดให้กระชับ ไม่หลวมจนหน้ากากเลื่อน และไม่แน่นจนเจ็บ [1][2]
  • ถ้าเป็นหน้ากากครอบจมูก อย่าให้หน้ากากอยู่สูงเกินไปบนสันจมูก เพราะลมอาจเป่าเข้าตา [1]
  • จัดท่อไม่ให้ดึงหน้ากาก เช่น วางท่อพาดบนหน้าอกแล้วคลุมด้วยผ้าห่ม [2]
  • สังเกตว่ารั่วมากขึ้นในท่านอนไหน การนอนตะแคงอาจทำให้หน้ากากบางแบบรั่วได้ [5]
  • ตรวจดูว่าหน้ากากมีรอยแตก ชำรุด หรือแข็งกว่าเดิมหรือไม่ [1]

อย่าแก้ด้วยการรัดสายให้แน่นขึ้นเรื่อย ๆ ถ้าต้องรัดแน่นขึ้นบ่อย ๆ เพื่อกันรั่ว แปลว่าหน้ากากไม่พอดีแล้ว [1] การเปลี่ยนขนาดก็ไม่ได้หมายถึงต้องใช้ขนาดเล็กลงเสมอ ขนาดของหน้ากากยี่ห้อหนึ่งอาจไม่ตรงกับอีกยี่ห้อ และถ้าน้ำหนักตัวเปลี่ยนมาก ขนาดที่เหมาะก็อาจเปลี่ยนตาม ให้ผู้ให้บริการช่วยฟิตใหม่หรือพิจารณาหน้ากากชนิดอื่น และให้ทีมรักษาตรวจความพอดีของหน้ากากเป็นประจำทุกปี [1][2]

ถ้าสงสัยว่าลมรั่วเกี่ยวกับแรงดันลม ไม่ควรลดแรงดันเอง ให้แจ้งทีมรักษา [3] อ่านวิธีเลือกชนิดและฟิตหน้ากากเพิ่มเติมได้ที่ วิธีการเลือกหน้ากาก CPAP ให้เหมาะกับตัวท่าน

3. รอยกดทับจากหน้ากาก CPAP หรือรู้สึกแน่นจากการใส่หน้ากาก

รอยแดง รอยกดทับบนสันจมูก หรือความรู้สึกแน่นบนใบหน้า เป็นปัญหาที่พบได้ตอนเริ่มใช้เครื่อง CPAP [3] สาเหตุที่พบบ่อยคือหน้ากากไม่พอดีหรือรัดสายแน่นเกินไป และอาการปวดศีรษะก็อาจเกิดจากหน้ากากที่รัดแน่นเกินได้ [1][5]

สิ่งที่ลองได้:

  • คลายสายรัดให้พอดี หน้ากากที่ดีไม่จำเป็นต้องรัดแน่น [5]
  • ขอให้ผู้ให้บริการสาธิตวิธีปรับหน้ากากให้พอดีกับใบหน้า [1]
  • ถามทีมรักษาเรื่องแผ่นรองหน้ากาก (mask liner) หรือครีมบำรุงผิวที่ไม่มีส่วนผสมของปิโตรเลียม [1][5]
  • ถ้าปรับแล้วยังกดเจ็บ ให้ผู้ให้บริการช่วยหาขนาด ชนิดหน้ากาก หรือสายรัดแบบอื่น [1][5]

ถ้าผิวเป็นแผล ถลอก หรือเจ็บมาก ให้บอกทีมรักษาโดยเร็ว [1] การหยุดใช้เครื่อง CPAP เป็นบางคืนเองไม่ใช่วิธีรักษารอยกดทับ และการใช้ ๆ หยุด ๆ อาจทำให้ชินกับเครื่องช้าลง [1] ถ้าเจ็บจนใส่ต่อไม่ไหว ให้ติดต่อทีมรักษาเพื่อวางแผนจัดการร่วมกัน แทนการหยุดเองโดยไม่มีแผน

4. คัดจมูกระหว่างใช้เครื่อง CPAP

อาการคัดจมูก น้ำมูกไหล หรือจมูกแห้ง พบได้ในช่วงแรกของการใช้เครื่อง CPAP [3] หน้ากากที่รั่วก็ทำให้จมูกแห้งได้ จึงควรเช็กความพอดีของหน้ากากก่อน [1]

วิธีที่อาจช่วยได้:

  • เครื่องทำความชื้นแบบอุ่น (heated humidifier) เครื่อง CPAP หลายรุ่นต่อกับเครื่องทำความชื้นได้และปรับระดับได้ บางรุ่นใช้ท่อแบบอุ่นร่วมด้วย ให้ปรับตามคู่มือและคำแนะนำของทีมรักษา [1][2]
  • น้ำเกลือพ่นจมูก การพ่นน้ำเกลือก่อนนอนอาจช่วยลดอาการได้ [1][3]
  • ยาลดอาการคัดจมูก ทั้งยาพ่นจมูกที่มีตัวยาและยารับประทานต่างจากน้ำเกลือ ควรให้แพทย์ประเมินก่อนว่าจำเป็นและเหมาะกับคุณหรือไม่ [1][2]
  • ชนิดหน้ากาก หน้ากากแบบสอดจมูก (nasal pillows) อาจใช้ได้ไม่ดีเมื่อจมูกคัดจากหวัดหรือภูมิแพ้ บางคนอาจเหมาะกับหน้ากากครอบจมูกและปากมากกว่า ควรให้ทีมรักษาช่วยประเมิน [1][5]

ถ้าคัดจมูกไม่ดีขึ้น เป็นต่อเนื่อง หรือมีเลือดกำเดาไหล ควรพบแพทย์เพื่อตรวจจมูก ซึ่งอาจต้องปรึกษาแพทย์หู คอ จมูก [3][5]

5. กลัวที่แคบเมื่อใส่หน้ากาก CPAP

ความรู้สึกอึดอัดเหมือนถูกปิดล้อม (claustrophobia) พบได้ตอนเริ่มใช้หน้ากาก CPAP [3] วิธีที่ช่วยได้คือค่อย ๆ ฝึกใส่ทีละขั้นตอนตอนตื่น จนคุ้นกับหน้ากากและลมก่อนนำไปใช้ตอนหลับ [1][5]

ลำดับการฝึก ขยับไปขั้นถัดไปเมื่อขั้นก่อนหน้ารู้สึกสบายแล้ว:

  1. ถือหน้ากากแนบใบหน้าเฉย ๆ โดยยังไม่ต่อท่อ
  2. ใส่หน้ากากพร้อมสายรัด โดยยังไม่ต่อท่อ
  3. ต่อท่อเข้ากับหน้ากาก เปิดเครื่อง แล้วถือหน้ากากแนบใบหน้าโดยยังไม่รัดสาย ถ้าเครื่องมีฟังก์ชัน ramp และทีมรักษาแนะนำ จะเปิดใช้ร่วมด้วยก็ได้
  4. ใส่หน้ากากพร้อมสายรัด ต่อท่อ และเปิดเครื่อง ระหว่างทำกิจกรรมสบาย ๆ เช่น ดูทีวีหรือฟังเพลง
  5. ลองใช้ตอนงีบกลางวันสั้น ๆ แล้วจึงใช้ตอนนอนกลางคืน [1][5]

ขั้นที่ 1 และ 2 เป็นการฝึกกับหน้ากากเปล่า ส่วนตั้งแต่ขั้นที่ 3 เมื่อหน้ากากต่อกับท่อแล้วให้เปิดเครื่องไว้ ไม่ควรฝึกหรือนอนโดยใส่หน้ากากที่ต่อกับเครื่องซึ่งปิดอยู่ [1][2]

การฝึกหายใจลึก ๆ หรือฝึกผ่อนคลายก่อนใส่หน้ากากช่วยลดความกังวลได้ [1][5] คนในบ้านช่วยได้ด้วยการให้กำลังใจโดยไม่เร่งรัด สำหรับบางคน หน้ากากแบบสอดจมูกอาจรู้สึกโล่งกว่า ส่วนหน้ากากแบบครอบจมูกและปากอาจทำให้อึดอัดมากขึ้น [1] ถ้าฝึกแล้วยังกลัวมาก ให้ปรึกษาทีมรักษาหรือผู้ให้บริการเรื่องขนาดและชนิดหน้ากาก และขอความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญ เช่น นักจิตวิทยาหรือนักบำบัดด้านการนอน [1][5]

6. ใส่เครื่อง CPAP แล้วนอนไม่หลับ

ใส่เครื่อง CPAP แล้วนอนไม่หลับพบได้ในช่วงแรก และคืนแรก ๆ มักยากที่สุด [3] แต่การนอนไม่หลับไม่ได้เกิดจาก CPAP เสมอไป ถ้าหลับยากต่อเนื่องแม้ฝึกใช้เครื่องแล้ว อาจเป็นปัญหาการนอนอีกเรื่องหนึ่ง เช่น โรคนอนไม่หลับ ซึ่งต้องประเมินและรักษาแยก [5]

สิ่งที่ช่วยได้:

  • ฝึกใส่หน้ากากหรือใช้เครื่องระหว่างวัน ตอนอ่านหนังสือหรือดูทีวี เพื่อให้คุ้นก่อนเข้านอน [1][2][5]
  • ใช้เครื่องทุกครั้งที่นอน รวมถึงตอนงีบ เพราะการใช้ ๆ หยุด ๆ อาจทำให้ชินช้าลง [1]
  • เข้านอนเมื่อรู้สึกง่วงจริง [5]
  • ออกกำลังกายสม่ำเสมอ เลี่ยงกาแฟและแอลกอฮอล์ช่วงก่อนนอน และหาวิธีผ่อนคลาย เช่น อาบน้ำอุ่นก่อนนอน หรือเปิดเสียงพื้นหลังเบา ๆ (white noise) [1]
  • ถ้าเครื่องมีฟังก์ชัน ramp อาจช่วยให้สบายขึ้นตอนเริ่มนอน ถามแพทย์ว่าควรตั้งค่าอย่างไร [1][2]

ถ้าหลับยากต่อเนื่องแม้ทำตามนี้แล้ว หรือกระทบชีวิตประจำวัน ให้ปรึกษาทีมรักษา อาจต้องพบแพทย์ด้านการนอนหลับหรือผู้เชี่ยวชาญด้านพฤติกรรมเพื่อประเมินเพิ่มเติม [5]

7. ใช้เครื่อง CPAP แล้วปากแห้งหรือคอแห้ง

ปากแห้งหรือคอแห้งจากการใช้เครื่อง CPAP มักเกี่ยวกับการหายใจทางปากหรืออ้าปากระหว่างหลับ และลมรั่วจากหน้ากาก [1][5]

สิ่งที่เช็กและปรึกษาได้:

  • เช็กลมรั่ว โดยเฉพาะลมรั่วทางปากเมื่อใช้หน้ากากครอบจมูก [1]
  • ความชื้น เครื่องทำความชื้นแบบอุ่นและท่อแบบอุ่นอาจช่วยได้ ให้ปรับระดับตามคู่มือของเครื่องและคำแนะนำของทีมรักษา ถ้าปรับแล้วมีน้ำเกาะในท่อ ให้ดูคู่มือหรือถามทีมรักษา [1][2]
  • สายรัดคางหรือหน้ากากชนิดอื่น ถ้าใช้หน้ากากครอบจมูกหรือแบบสอดจมูกแล้วอ้าปาก สายรัดคาง (chin strap) อาจช่วยให้ปิดปากและลดลมรั่ว บางคนอาจเหมาะกับหน้ากากครอบจมูกและปาก แต่ทั้งสองทางไม่ได้ได้ผลกับทุกคน ควรให้ทีมรักษาประเมินก่อน [1][2][5]
  • ผลิตภัณฑ์ให้ความชุ่มชื้นในปาก เช่น น้ำยาบ้วนปาก เจล หรือสเปรย์สำหรับปากแห้ง ถามทีมรักษาว่าแบบไหนเหมาะกับคุณ [1][2]

ถ้าปากแห้งหรือคอแห้งยังไม่ดีขึ้นหลังเช็กลมรั่วและความชื้นแล้ว หรือเจ็บปากเจ็บคอ ให้แจ้งทีมรักษาเพื่อช่วยดูหน้ากากและการตั้งค่าความชื้น [1][3]

8. หน้ากาก CPAP หลุดโดยไม่ตั้งใจขณะหลับ

ตื่นมาแล้วพบว่าหน้ากาก CPAP หลุด หรือเผลอถอดออกไประหว่างหลับ เป็นเรื่องที่พบได้ ไม่ต้องโทษตัวเองครับ [1] สิ่งที่ช่วยได้คือหาว่าอะไรทำให้หน้ากากหลุด

  • หน้ากากไม่สบาย บางคนถอดหน้ากากตอนหลับเพราะรู้สึกไม่สบาย ให้ทีมรักษาช่วยเช็กความพอดี หรือลองหน้ากากชนิดอื่น [1]
  • คัดจมูก บางคนดึงหน้ากากออกเพราะจมูกคัดจนรู้สึกหายใจไม่ได้ การฟิตหน้ากากให้ดีขึ้น และการใช้เครื่องทำความชื้นแบบอุ่น อาจช่วยให้หายใจทางจมูกสบายขึ้น [1]
  • ขยับตัวมาก ถ้าพลิกตัวบ่อย หน้ากากครอบจมูกและปากอาจอยู่กับใบหน้าได้ดีกว่าสำหรับบางคน [1]

ถ้าหน้ากาก CPAP หลุดเกือบทุกคืน ให้แจ้งทีมรักษาเพื่อดูหน้ากาก อาการทางจมูก และการใช้งานร่วมกัน [1]

สรุป

ปัญหาจากการใช้เครื่อง CPAP ส่วนใหญ่ดีขึ้นได้ด้วยหน้ากากที่พอดี การฝึกใช้อย่างสม่ำเสมอ และการปรึกษาทีมรักษาเมื่อเจอปัญหา [1][2] ไม่ควรปรับแรงดันหรือเปลี่ยนโหมดเครื่องเอง และถ้าใช้ต่อไม่ไหว ควรคุยกับทีมรักษาเพื่อหาทางออกร่วมกันแทนการหยุดใช้เอง [2][3] ถ้าใช้ CPAP สม่ำเสมอแล้วยังกรนหรืออาการเดิมไม่ดีขึ้น ก็ควรแจ้งทีมรักษาเช่นกัน เพราะอาจต้องตรวจหน้ากากหรือการตั้งค่าเครื่อง [1][3]

แหล่งข้อมูล

  1. Mayo Clinic Staff. CPAP machines: Tips for avoiding 10 common problems. Mayo Clinic; 2026. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/obstructive-sleep-apnea/in-depth/cpap/art-20044164
  2. American Thoracic Society. PAP Therapy–Quick Tips for Troubleshooting to Address Problems with Use. ATS Patient Education Series. https://site.thoracic.org/advocacy-patients/patient-resources/pap-therapy-quick-tips-for-troubleshooting-to-address-problems-with-use
  3. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Positive airway pressure treatment. U.S. National Library of Medicine. https://medlineplus.gov/ency/article/001916.htm
  4. NHS. Shortness of breath. https://www.nhs.uk/symptoms/shortness-of-breath/
  5. American Academy of Sleep Medicine, Sleep Education. Frequently Asked Questions for PAP Troubleshooting. https://sleepeducation.org/wp-content/uploads/2023/01/PAP-FAQs.pdf

ศัลยแพทย์ โรงพยาบาลวิชัยยุทธ